SCP: meer werkende mantelzorgers, hoger risico op overbelasting
Terwijl steeds meer Nederlanders mantelzorg verlenen, neemt het aantal mantelzorgers dat zich overbelast voelt toe. Dit blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). De toename van werkende mantelzorgers is een belangrijke factor binnen deze ontwikkeling. Steeds meer mensen verlenen mantelzorg naast een (voltijd) baan. Dit leidt tot meervoudige belasting die de kans op verzuim en uitval vergroot.
Volgens het SCP-onderzoek is het aantal mantelzorgers opgelopen tot 5,5 miljoen mensen in 2024. Dat is een stijging van 6% ten opzichte van 10 jaar eerder. Tegelijkertijd neemt binnen deze groep het aandeel met gevoelens van overbelasting toe. Het aantal mantelzorgers dat zich ernstig belast voelt steeg volgens het SCP van 400.000 in 2014 naar 600.000 in 2024. Dat is ongeveer 11% van alle mensen die mantelzorg verlenen. Vooral mantelzorgers tussen de 18 en 34 jaar voelen zich vaker ernstig belast. Zij combineren mantelzorg nogal eens met een baan, een gezin en/of een opleiding. De oplopende druk is op de werkvloer niet altijd zichtbaar of in beeld, maar kan gemakkelijk leiden tot stress, overbelasting en uiteindelijk verzuim en uitval.
Meer mantelzorgers door toenemende vraag naar zorg
De opkomst van mantelzorg heeft als oorzaak dat mensen die zorg nodig hebben steeds vaker een beroep doen op familie, vrienden en andere naasten. Vergrijzing, personeelstekorten in de zorg en langer zelfstandig thuis (moeten) wonen spelen hierin een belangrijke rol. De groeiende vraag zorgt ervoor dat meer mensen als mantelzorger optreden naast een betaalde baan. Had in 2014 nog 73% van de mantelzorgers tussen de 18 en 67 jaar betaald werk, in 2024 was dat al 80%. Het aandeel met voltijd werk nam in dezelfde periode toe van 41% naar 51%. Deze trend is zichtbaar bij zowel mannen als vrouwen. Wel werd het verschil tussen de seksen kleiner. Het aandeel mannelijke mantelzorgers steeg van 28% naar 37%; het aandeel vrouwelijke van 37% naar 41%.
Vroegtijdig signaleren kan verzuim voorkomen
Hoewel de combinatie van werk en mantelzorg steeds vaker voorkomt, bespreken werknemers hun zorgtaken niet altijd met hun werkgever. Soms zien ze zichzelf niet eens als mantelzorger. Het gevaar is dat zo een belangrijk risico op overbelasting buiten beeld blijft. Vroegtijdige signalering vraagt om een proactieve opstelling van de leidinggevenden. Denk bijvoorbeeld aan consequente aandacht voor mogelijke knelpunten in de thuissituatie bij gesprekken, ook als er van verzuim geen sprake is. Casemanagers kunnen een bijdrage leveren door proactief verzuimpatronen rond mantelzorg terug te koppelen en alert te zijn op terugvalrisico’s na verzuim. Denk bijvoorbeeld aan het in kaart (laten) brengen van de belasting en het aanpassen van werktaken, om hernieuwde uitval te voorkomen.
Meer weten?
