Kabinet wil tijdelijke stop op bestuurlijke WIA-dwangsommen
De regeling die het mogelijk maakt UWV bij een te late WIA-beoordeling met een bestuurlijke dwangsom te confronteren moet tijdelijk buiten werking treden. Dit staat in een kabinetsvoorstel dat onlangs een internetconsultatie heeft doorlopen. De mogelijkheid om een nadere gerechtelijke dwangsom te laten vaststellen zou hierbij onaangetast blijven. Het RSC vindt dat het kabinet beter duidelijk moet maken hoe het de duur van de maatregel zoveel mogelijk gaat beperken.
Mentale problemen zijn een belangrijke oorzaak van instroom in de WIA. Deze groeide in 2025 met 2.300 toegekende uitkeringen, tot een totaal van 71.300. Voor 2026 verwacht UWV een nog sterkere stijging naar 80.900 toekenningen. De beperkte capaciteit aan verzekeringsartsen verklaart volgens UWV een deel van deze ontwikkeling. Een minstens zo belangrijke andere oorzaak is echter de toename van psychische aandoeningen. In 2025 lag de WIA-instroom door psychische klachten landelijk gemiddeld maar liefst 29% hoger dan in 2022. Een steile trendlijn, die voorlopig niet lijkt af te buigen. In hun opiniestuk stellen hoogleraar Mentale Volksgezondheid Laura Shields-Zeeman en psycholoog en ervaringsdeskundige Anita Hubner dat het daarom tijd is de aanpak van deze klachten te herzien. Hun oproep: verschuif de focus van individu naar bredere context.
Het wetsvoorstel, waarvoor de internetconsultatie inmiddels is afgelopen, stelt bestuurlijke dwangsommen tijdelijk buiten werking voor de WIA. Het regelt dat UWV vanaf 1 januari 2027 geen bestuurlijke dwangsom hoeft te betalen als het de wettelijke beslistermijn voor WIA-aanvragen of hiermee samenhangende bezwaarschriften overschrijdt. Belanghebbenden kunnen UWV in deze situaties nog steeds in gebreke te stellen, maar het bijbehorende recht op een bestuurlijke dwangsom vervalt. De mogelijkheid om een nadere gerechtelijke dwangsom te laten vaststellen blijft onaangetast. Dit is van belang wanneer een beslissing van UWV uitblijft nadat de bestuursrechter in een beroepsprocedure heeft geoordeeld dat UWV ten onrechte niet tijdig heeft beslist.
De maatregel geldt ook voor herbeoordelingen
Vindt het voorstel doorgang, dan geldt de buitenwerkingstelling van bestuurlijke dwangsommen niet alleen bij WIA-claimbeoordelingen aan het eind van de WIA-wachttijd. Werkgevers, werknemers en de partijen die hen terzijde staan krijgen er in dat geval ook mee te maken bij later aangevraagde herbeoordelingen. In beide gevallen blijft de normale bestuurlijke dwangsomregeling alleen van toepassing op aanvragen die vóór inwerkingtreding van de wetswijziging zijn ingediend. Verloopt de parlementaire behandeling zoals voorzien, dan gaat 1 januari 2027 op dit punt dus als een soort waterscheiding fungeren.
Zo krijgt de wetswijziging concreet gestalte
Het wetsvoorstel regelt dit alles door aan de Wet WIA tijdelijk 2 nieuwe artikelen toe te voegen:
| RSC: kabinet moet duidelijker zijn over toekomstperspectief
Het RSC vindt dat maatregelen die ingrijpen in bestaande rechten met het oog op behoud van draagvlak voor het stelsel bijzonder grondige onderbouwing verdienen. Eventuele onvermijdelijkheid van maatregelen doet hier wat ons betreft niets aan af. Op basis van dit uitgangspunt hebben we in onze reactie op het voorstel 3 concrete adviezen gegeven:
|
Meer weten?
