Denkomslag nodig voor preventie psychisch verzuim
Om verzuimpreventie te verbeteren en de instroom in de WIA te verminderen, is een omslag nodig in de maatschappelijke opvattingen over psychisch verzuim. Dit schrijven deskundigen in een opiniestuk in UWV Magazine. Het artikel benadrukt de noodzaak om bij mentale gezondheid de focus te verschuiven van het individu naar een veel bredere context. Hier maken ook allerlei omstandigheden op het werk deel van uit.
Mentale problemen zijn een belangrijke oorzaak van instroom in de WIA. Deze groeide in 2025 met 2.300 toegekende uitkeringen, tot een totaal van 71.300. Voor 2026 verwacht UWV een nog sterkere stijging naar 80.900 toekenningen. De beperkte capaciteit aan verzekeringsartsen verklaart volgens UWV een deel van deze ontwikkeling. Een minstens zo belangrijke andere oorzaak is echter de toename van psychische aandoeningen. In 2025 lag de WIA-instroom door psychische klachten landelijk gemiddeld maar liefst 29% hoger dan in 2022. Een steile trendlijn, die voorlopig niet lijkt af te buigen. In hun opiniestuk stellen hoogleraar Mentale Volksgezondheid Laura Shields-Zeeman en psycholoog en ervaringsdeskundige Anita Hubner dat het daarom tijd is de aanpak van deze klachten te herzien. Hun oproep: verschuif de focus van individu naar bredere context.
Interactie tussen persoon en omgeving is bepalend
Veel mensen zien psychische problemen ten onrechte nog als een individuele aandoening, signaleren de auteurs. Volgens hen verdient de bredere context van het individu veel meer aandacht dan deze nu krijgt, omdat de interactie tussen persoon en omgeving bepalend is. Ze wijzen op onderzoek van hoogleraar Evelien Brouwers dat dit inzicht ondersteunt. Hun conclusie is dat werkgevers, arbodiensten en de media nog vaak spreken over verzuim door psychische klachten, terwijl verzuim bij psychische klachten een accuratere term is. Dit betekent volgens hen ook dat werkgevers meer invloed hebben op psychisch verzuim en de preventie daarvan dan velen denken. Ze roepen arboprofessionals op dit inzicht vanuit het sociaal-medische domein door te trekken naar de praktijk. Zo kan hun adviserende rol verschuiven van (vrijwel) uitsluitend beoordelen naar mede-voorkomen.
Casemanager kan waardevolle informatie aanreiken
Begeleiding van werknemers en aanpassing van het werk vinden volgens de deskundigen ten onrechte vaak alleen plaats nadat iemand is uitgevallen. Tegelijkertijd schuilt er volgens hen veel waardevolle informatie in de verzuimpatronen die naar voren komen tijdens de procesregie. Er is nog veel winst te behalen door hier lessen uit te trekken, verwachten ze. Bekende beschermende factoren tegen uitval zijn:
Meer weten?
