Kabinetsplan inkomenssteun ook van belang voor WIA-gerechtigde

Het demissionaire kabinet werkt aan een hele reeks ingrepen die tot doel hebben het stelsel voor inkomensondersteuning beter te laten werken. Uit een recente Kamerbrief blijkt dat de plannen op diverse punten van belang zijn voor WIA-gerechtigden. Sommige beoogde maatregelen zijn rechtstreeks gericht op mensen die een WIA-uitkering ontvangen, andere zijn voor deze groep meer indirect van belang.

Een overzicht van alle WIA-gerelateerde plannen die in de Kamerbrief van het kabinet de revue passeren, gerangschikt naar de manier waarop de coalitie ze wil vormgeven.

Plannen die rechtstreeks op de WIA of WIA-gerechtigden zijn gericht

Het kabinet vraagt gemeenten de huidige tijdelijke kwijtschelding van lokale belastingen voor mensen met een Wajong- of WIA-uitkering voort te zetten. Op de langere termijn mikt het op een definitieve uitzonderingsregeling voor deze groepen.
UWV en het kabinet onderzoeken samen de mogelijkheden voor vereenvoudiging van de dagloonsystematiek bij de WIA, Ziektewet, WAZO en WW. Goede afweging van alle opties, gevolgen en belangen wordt naar verwachting een langdurig traject.
De brief signaleert verschillen tussen de Algemene nabestaandenwet (Anw) en de WIA. Het gaat dan om de uitkeringsdrempel (respectievelijk 45% en 35% inkomensverlies) en het wel of juist niet stimuleren van participatie. Onduidelijk is in hoeverre het kabinet de regels wil uniformeren.
Het kabinet wil dat mensen in de WIA en de WW die niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen worden opgenomen in het doelgroepregister banenafspraak. Als dit plan doorgaat, krijgt UWV de optie om bij hen loonkostensubsidie toe te passen.
De regering wil een inkomensonafhankelijke, forfaitaire en niet voor het verzamelinkomen meetellende kostenvergoeding invoeren voor mensen met blijvende hulpbehoevendheid. Deze zou in de plaats moeten komen van de huidige optie om (onder meer) WIA-uitkeringen te verhogen tot 85% of 100% van de grondslag.

Overige plannen die voor WIA-gerechtigden van belang (kunnen) zijn

Het kabinet werkt aan een wijziging van de voorwaarden voor het recht op toeslagen en de wijze van inkomstenverrekening. Concrete beleidsopties hiervoor volgen later dit jaar.
Er loopt een onderzoek naar de mogelijkheden om één vaste maandelijkse betaalperiode af te spreken. Hierin zouden dan alle inkomsten inclusief ondersteuning moeten binnenkomen en vervolgens alle vaste lasten moeten worden afgeschreven.
Er vindt al langer onderzoek plaats naar de mogelijkheden voor invoering van een structurele oplossing voor nadelige keteneffecten bij nabetalingen door een overheidsinstantie. Volgens de brief raakt dit project de huidige WIA-herstelactie, maar reikt het ook nadrukkelijk verder.
Er vindt een verkenning plaats naar opties voor invoering van een structurele oplossing voor de nu gebruikelijke bruto terugvorderingen van netto uitbetaalde uitkeringen. Momenteel geldt hiervoor een tijdelijke compensatieregeling.
Het kabinet onderzoekt ook de mogelijkheden voor invoering van een principe ‘hebben is houden’ bij toeslagen. Dit moet onder meer voorkomen dat angst voor een terugvordering mensen ervan weerhoudt om (meer) te gaan werken.
Er loopt een afzonderlijk onderzoek naar vermindering van de veelheid aan regelingen en administratieve verplichtingen rond tegemoetkomingen voor mensen met een beperking en/of chronische ziekte.
Het kabinet heeft voorbereidend onderzoek gedaan naar een minder strikte omgang met vrijwilligersvergoedingen die boven de fiscale maxima uitkomen. Definitieve besluitvorming laat het over aan de volgende coalitie.
Er loopt een project voor verregaande harmonisatie en standaardisatie van begrippen rond inkomen, vermogen en partnerschap. Een concreet voorstel staat gepland voor de eerste helft van 2026.

Achtergrond: kabinet wil inkomensondersteuning veel gemakkelijker maken

De Routekaart Hervormingsagenda inkomensondersteuning van het demissionaire kabinet heeft als voornaamste doel het stelsel voorspelbaarder, toegankelijker en rechtvaardiger te maken. Naast de hierboven genoemde concrete voorstellen liggen de volgende meer algemene ambities op tafel:

Invoering van proactieve dienstverlening om niet-gebruik tegen gaan. Nu vragen veel mensen geen ondersteuning aan uit angst dat ze iets terug moeten betalen.
Onderzoek naar mogelijkheden om iets te doen aan regelingen die ‘tegen elkaar inwerken’, waardoor mensen uiteindelijk te weinig overhouden.
Invoering van een Werkcentrum in elke arbeidsmarktregio, als laagdrempelig loket waar mensen terechtkunnen voor ondersteuning op het gebied van werk en ontwikkeling.
Een uniformer, eenvoudiger en effectiever (kinder)armoedebeleid, met meer aandacht voor de positie van werkenden.

Meer weten?

Lees het persbericht dat de Rijksoverheid over de Routekaart heeft gepubliceerd.
Bekijk de volledige Kamerbrief van minister Van Hijum en staatssecretaris Nobel (SZW).