Financiële prikkels waarvan bekend is dat ze re-integratie bevorderen, hebben bij de meeste deels arbeidsongeschikte werknemers geen nadelige invloed op hun gezondheid. Deze conclusie trekken onderzoekers in een artikel in economievakblad ESB uit een analyse van medicijngebruik. Hierbij keken ze in welke mate hier veranderingen in optreden rond de overgang tussen uitkeringsregimes in de WGA. Prikkels staan binnen de huidige planvorming voor stelselherziening volop ter discussie.
De auteurs van het artikel in ESB schatten de gezondheidseffecten van financiële prikkels binnen de WGA in door medicijngebruik in kaart te brengen. Hiervoor gebruiken ze informatie van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over medicijnvergoeding vanuit de Zorgverzekeringswet. Ze vergelijken het medicijngebruik voor en na de overgang van het ene naar het andere uitkeringsregime in de WGA. Dat wil zeggen: van de loongerelateerde fase (WGA LGU) naar de loonafhankelijke fase (WGA LAU of VVU). Rond deze overgangen blijken bij verreweg de meeste werknemers geen significante verschuivingen in medicijngebruik op te treden. De onderzoekers concluderen hieruit dat de bijbehorende financiële prikkel gemiddeld geen meetbaar gezondheidseffect heeft.
Wel nadelig effect bij laagst betaalde werknemers
De laagst betaalde werknemers vormen volgens de auteurs een belangrijke uitzondering op deze regel. Bij deze groep treedt vlak voor het aflopen van de loongerelateerde fase wél een significante stijging van het medicijngebruik op, die daarna weer verdwijnt. Dit wijst er volgens de onderzoekers op dat de naderende verlaging van het inkomen de gezondheid van deze groep tijdelijk negatief beïnvloedt. Uit eerder onderzoek blijkt dat de participatie van deze groep weinig gevoelig is voor financiële prikkels. Vermoedelijk komt dit doordat hun slechte gezondheid het moeilijk maakt om op prikkels te reageren, schrijven de onderzoekers. Ze adviseren deze groep gerichte interventies aan te bieden die de arbeidsmarktkansen vergroten en/of de gezondheid verbeteren.
Gezondheidseffecten zijn maar zelden onderzocht
Over de invloed van financiële prikkels op de gezondheid van arbeidsongeschikten was vóór dit onderzoek nog vrij weinig bekend. Onderzoek uit 2018 naar de gezondheidseffecten van een grootscheepse herbeoordelingsoperatie in de jaren negentig wijst op uiteenlopende effecten op vrouwen en mannen. Vrouwen die tegen strengere criteria werden beoordeeld en daardoor noodgedwongen aan het werk gingen, bleken vaker vroegtijdig te overlijden dan een groep die minder streng werd beoordeeld. Bij mannen verbeterde de gezondheid juist wanneer zij strenger werden beoordeeld en daardoor aan het werk gingen. Een onderzoek uit 2017 laat zien dat WGA’ers met mentale diagnoses bij financiële prikkeling bovengemiddeld vaak aan het werk gaan.
Meer weten?
