IBO over de WIA zet herstel uitvoerbaarheid voorop
Tref allereerst maatregelen om de WIA weer uitvoerbaar te maken en ga pas daarna aan de slag met structurele stelselverbeteringen. Dat is de hoofdboodschap van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) over de WIA. In dit rapport bepleiten medewerkers van meerdere ministeries en overheidsinstanties gezamenlijk een maatregelenpakket dat nadrukkelijk van een rangorde is voorzien.
Het IBO Werk aan de WIA – naar een stelsel dat weer werkt maakt onderscheid tussen 5 soorten ingrepen, die we hierna één voor één nader toelichten:
1. Noodzakelijke maatregelen voor herstel uitvoerbaarheid
Volgens het IBO zijn allereerst op korte termijn 3 ingrepen noodzakelijk om de vastgelopen WIA-uitvoering vlot te trekken. Het rapport signaleert dat de problematiek zonder dit ‘minimale basispakket’ in 2030 uitgroeit tot bijna 200.000 wachtenden bij de WIA-beoordeling en een gemiddelde wachttijd van 2 à 3 jaar. Dat is maatschappelijk onaanvaardbaar, aldus de opstellers. De 3 ingrepen zijn:
2. Aanvullende maatregelen om de uitvoerbaarheid op orde te krijgen
In aanvulling op het minimale basispakket zijn volgens het rapport nog 6 andere maatregelen mogelijk om de uitvoerbaarheid op orde te krijgen:
3. Noodzakelijke verbeteringen van preventie en activering
Naast de ingrepen om de WIA weer uitvoerbaar te maken zijn volgens het IBO 6 verbeteringen noodzakelijk op het gebied van preventie en activering. De achterliggende gedachte is dat maximale arbeidsparticipatie nodig is om onze welvaart op peil te houden, de kosten van de welvaartsstaat te dragen en ruimte te hebben voor andere prioriteiten. De 6 noodzakelijke verbeteringen zijn:
4. Optionele maatregelen die om politieke weging vragen
Naast de noodzakelijke ingrepen brengt het IBO nog 15 mogelijke maatregelen in beeld die een beperkter effect hebben op de uitvoering en om politieke weging vragen. In de meeste gevallen gaat het om aanpassingen binnen het huidige stelsel om dit beter te laten werken. Sommige maatregelen wijzigen de voorwaarden en de dekking die binnen de WIA van kracht zijn of komen neer op stelselveranderingen. De politieke weging is nodig omdat deze aanpassingen uiteenlopende effecten hebben op verschillende beleidsdoelen die de overheid naast elkaar nastreeft. De 15 optionele aanvullende maatregelen zijn:
5. Maatregelen die moeten worden ontraden
Het IBO brengt ook 5 maatregelen in beeld die de opstellers van het rapport op uiteenlopende gronden ontraden. Redenen zijn bijvoorbeeld dat ze het stelsel inconsistent en moeilijk uitlegbaar maken, de activerende werking verminderen of gewoon niet uitvoerbaar zijn. Ook strijdigheid met de stand van de medische wetenschap en praktijk, het gelijkheidsbeginsel of internationale verdragen leidt tot ontrading. Hetzelfde geldt voor uiteindelijke ineffectiviteit en de aanwezigheid van betere alternatieven. De 5 maatregelen die het IBO ontraadt zijn:
Meer weten?
