Reactie RSC op nieuwsbericht ‘Financieel drama voor arbeidsongeschikten door strikte regels’

RTLnieuws.nl publiceerde op 24 juni een artikel waarin FNV waarschuwt voor armoedeval bij zogenaamde 35-minners. Veel personen uit deze doelgroep zitten zonder baan en werkgevers zijn huiverig ‘mensen met een vlekje’ aan te nemen. Er zijn veel schrijnende gevallen, aldus de FNV. Het RSC snapt en deelt de zorg en oproep van de FNV, maar mist toch ook een belangrijke nuance in deze stellingname. Graag geven we onze visie.

Allereerst: wat zijn de feiten? Grofweg kun je stellen dat van alle werknemers die zich aan de ‘WIA-poort’ melden, bijna 1/3 vervolgens niet in aanmerking komt voor een WIA-uitkering. Jaarlijks krijgen  ongeveer 20.000 werknemers het bericht dat zij geen WIA-uitkering ontvangen omdat zij minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn. Zij hebben nog voldoende verdiencapaciteit en zouden in beginsel in staat moeten zijn inkomen te genereren. We beseffen dat dit om een grote groep mensen gaat, maar in de periode van de 104 weken ziekte worden zij er door de casemanagers wel op voorbereid dat er wellicht voor hen geen uitkering is en dat ze dus alles op alles moeten zetten om een nieuwe passende baan te vinden. De hoge ondergrens voor de WIA wordt dus als een belangrijke werkprikkel beschouwd.

WIA-grens naar 15%?

In het SER-advies aan het kabinet wordt aangegeven de WIA-toetredingsgrens van 35% terug te brengen naar 15%. Eén van de redenen hiervoor is dat de WIA op dit moment niet voldoet aan het Europese ILO 121 verdrag. De vraag is echter of dit verdrag in dit kader echt relevant is. Immers, we hanteren het huidige WIA-stelsel al ruim 15 jaar. Binnen Europa is er absoluut geen uniformiteit tussen de landen als het gaat om sociale wetgeving voor ziekte en arbeidsongeschiktheid.

Op zich is het natuurlijk heel nobel om de grens naar 15% terug te brengen. Dit kost de staat rond de 450 miljoen euro per jaar. RTL schat in dat daarmee tussen de 4.000 en 8.000 werknemers een uitkering zullen ontvangen. De vraag is of deze investering van 450 miljoen wel echt de oplossing biedt voor deze groep werknemers. Wij zijn van mening dat deze investering voor een grotere groep dan 4000-8000 werknemers kan renderen als dit bedrag op een andere manier wordt ingezet. In ons pleidooi willen wij aangeven dat extra uitgaven niet ingezet zouden moeten worden voor het betalen van uitkeringen, maar juist om werknemers van werk naar werk te stimuleren en blokkades op te heffen die werkgevers hebben om deze mensen aan te nemen.

Stimuleer van werk naar werk

Het RSC vindt stellig dat als de overheid toch extra geld wil uitgeven, het relevanter is om na te denken over de plannen zoals het RSC deze heeft benoemd in de door haar gepubliceerde position paper. Geef bijvoorbeeld tweedespoorkandidaten die overgaan naar een nieuwe werkgever direct al recht op Ziektewetvangnet (no-risk). Dan weet de nieuwe werkgever dat hij geen risico loopt als de werknemer onverhoopt toch weer uitvalt. Oftewel, stimuleer van werk naar werk gaan, in plaats van sec uitkeringen te verstrekken. Daar wordt iedereen beter van.

Blokkades opheffen bij werkgevers

Werkgevers zijn huiverig om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan te nemen. Wat het RSC dagelijks ervaart, is dat de subsidiemogelijkheden die door de overheid worden gegenereerd onvoldoende op het netvlies staan bij werkgevers. En dat daarmee potentieel JA zeggen tegen ‘mensen met een vlekje’ wordt beperkt. Daarom pleiten we ook voor uitbreiding van de no-riskpolis waarbij er ook bij het einde van een WIA-uitkering nog wel gedurende vijf jaar recht blijft bestaan op uitloop no-riskpolis.

Wij denken dat het daarnaast goed is de volgende inhoudelijke overwegingen ook in de discussie te betrekken:

Noodzaak inzet van scholing

  • Als iemand 20% arbeidsongeschikt wordt beoordeeld (en dus 35-min) ligt de resterende verdiencapaciteit best hoog. Iemand die € 35.000 salaris verdiende zal dan nog € 28.000 verdiencapaciteit hebben. Stel dat de ondergrens van de WIA teruggaat naar 15% arbeidsongeschiktheid, dan moet de werknemer om in aanmerking te komen voor een WIA -loonaanvullingsuitkering (LAU) nog altijd 50% van zijn verdiencapaciteit benutten, dus in dit geval € 14.000 verdienen. Anders komt hij alsnog in een veel lagere WGA vervolguitkering die dan vermoedelijk 14% van het minimumloon bedraagt oftewel dan is er alsnog een armoedeval. Voor iedereen geldt dat om de 50% verdiencapaciteit te kunnen benutten scholing van belang is. Scholing helpt zeker wanneer je kijkt naar de branches waar een tekort is aan arbeidskrachten. Er is immers werk maar er is nog een mismatch op de arbeidsmarkt en scholing kan die mismatch verkleinen.
  • De stijging van de WIA-instroom ligt vooral bij de ouderen. Gezien de ontwikkeling van de demografie is het belangrijk ouderen zo lang mogelijk aangehaakt te houden. Kennis in huis houden is de komende jaren cruciaal. Moeten wij dan niet kijken naar generatiepact-achtige oplossingen om de belasting en belastbaarheid veel beter in balans te houden (uiteraard geen oplossingen die eerder uittreden eenvoudiger maken maar oplossingen om hen langer aan het werk te houden). Elke oplossing is maatwerk, maar ook hierbij is scholing essentieel. Zeker voor werknemers in fysiek zware beroepen moeten er extra scholingsbudgetten komen en wellicht tijdens de scholing een korte overbruggingsuitkering waarmee ze in die periode kunnen instromen in een fysiek minder belastende baan. Dit vraagt om maatwerk want deze doelgroep is moeilijker om te scholen.

Betere begeleiding aan zieke werknemers zonder werkgever

  • De WIA-instroom vanuit werknemers zonder werkgever (Ziektewetvangnet) is 50%. Werknemers die vanuit een dienstverband in de WIA terechtkomen, hebben aanmerkelijk betere kansen op het vinden van nieuwe posities op de arbeidsmarkt. Is dat toeval? Nee, dat komt doordat de begeleiding via werkgevers veel beter geregeld is. En daarmee laten de register-casemanagers direct zien wat het resultaat is van de inspanningen in de begeleiding van een zieke werknemer. Zieke werknemers zonder werkgever doen zelden een re-integratiepoging. Daar komt bij dat het aantrekkelijk is om vanuit de WW ziek te worden omdat op deze manier de WW -termijn wordt opgeschort. Bij het UWV is er het eerste ziektejaar weinig tot geen poortwachterbegeleiding, waardoor men gemakkelijk een jaar ziek kan blijven (tot aan de eerstejaarsbeoordeling Ziektewet). Hierdoor ontstaat onnodige inactiviteit en een grotere kans op een WIA-keuring met de uitkomst < 35% arbeidsongeschiktheid. Een betere begeleiding van 35-minners is ook dan noodzakelijk. De praktijk laat zien dat 20% van hen na 5 jaar toch alsnog een WIA-uitkering ontvangt wegens toename van Begeleiding naar werk is cruciaal aangezien werk onderdeel kan zijn van herstel.

Pas op voor schijnzekerheid

De ondergrens voor de WIA terugbrengen naar 15% is schijnzekerheid geven aan werknemers die denken dat er toch altijd een uitkering voor hen is. De werknemer tussen de 15% – 35% arbeidsongeschiktheid heeft namelijk ook dan nog een baan nodig, want bij lage percentages arbeidsongeschiktheid is de uitkering voor de betrokkene ook laag. Als iemand niet aan het werk komt en in de WGA-vervolguitkering nog een percentage van het minimumloon ontvangt, kan hij niet rondkomen. Het WIA-recht is dan nog een schijnzekerheid voor de mensen. Bij 15-25% gaat dit om een bedrag van 14% van het minimumloon. En bij 25-35% gaat dit om een bedrag van 21% van het minimumloon. Oftewel, willen ze echt een goed inkomen ontvangen dan hebben ze altijd een baan nodig. Daarom is het van belang de middelen te gebruiken om van werk naar werk te komen. En verwijzen we graag naar de voorstellen die hiervoor zijn gedaan voor de internetconsultatie richting ZonMW.

Natuurlijk zijn er altijd schrijnende gevallen en natuurlijk zijn er spelregels. Toch is het RSC van mening dat lang niet alle mogelijkheden worden benut. En dat via goede regie op de begeleiding heel veel laag hangend fruit geplukt kan worden. Bij het RSC zijn meer dan 1.600 register-casemanagers en re-integratiecoaches aangesloten die perfect weten waar te moeten plukken.

 

 

Reactie RSC op nieuwsbericht ‘Financieel drama voor arbeidsongeschikten door strikte regels’