Blog: Wandelen in het bos

Afgelopen week sprak ik een aardige dame, moeder van twee kinderen en al 15 jaar werkneemster bij een evenementenorganisatie. Manlief is succesvol zelfstandig horeca-ondernemer en beide branches zijn door Corona hard geraakt. In de evenementenbranche is er de laatste maanden geen aanbod van werk en dat maakt de re-integratie van de werkneemster lastig.
Zij is er door alle stress een half jaartje uit geweest en gaat nu voor 90% re-integreren. Ondertussen zijn er wat gesprekken geweest met onder meer hoofd P&O, de (externe) werkcoach en een boswandeling met haar leidinggevende. Ik geef jullie een samenvatting van de gebeurtenissen en ik noem de werkneemster Anne. Ook alle andere genoemde namen zijn verzonnen.

Het gesprek met het hoofd P&O

Anne had een terugkeergesprek waarin duidelijk werd gemaakt dat de oude functie eigenlijk niet meer bestaat. Daarnaast werd aangegeven dat Anne meer aan zichzelf moest gaan werken, omdat er niet voor eeuwig budget voor de werkcoach beschikbaar was. Ook zou Jan haar leidinggevende worden omdat de samenwerking met de nieuwe leidinggevende niet goed ging. Anne had geen prettig gevoel over het terugkeergesprek en gaf aan dat ze het meer een slikken-of-stikken-gesprek vond. Het hoofd P&O reageerde dat dit nu precies was waarin Anne met zichzelf aan de slag moest gaan, want “met dit soort negatieve reacties ga je de oorlog niet winnen”.

Het gesprek met de werkcoach

Het gesprek met de werkcoach viel Anne na de 2 eerdere sessies echt rauw op het dak. Het gesprek ging ongeveer als volgt: “Dit derde gesprek kun je als een eindgesprek zien”, gaf de werkcoach aan. “Punt is dat ik je niet verder kan helpen omdat ik van mening ben dat jij professionele hulp nodig hebt. Je bent zo perfectionistisch en zo weinig flexibel, ook in de omgang met je collega’s, dat ik jouw begeleiding niet verder kan doen. Ik kwalificeer jouw probleem meer als iets wat door jou komt, niet zozeer door de organisatie. Het is eerder jouw psychische problematiek die jij met een professional moet oplossen, dan dat wij hier het probleem samen met een werk-gerelateerde aanpak aanvliegen.”

Anne gaf de werkcoach aan dat ze deze na de eerste twee gesprekken niet had zien aankomen, maar dat ze over het advies zou nadenken. Later stuurde de werkcoach een mailtje dat ze nog eens goed over het gesprek had nagedacht en had gezien dat Anne erg geschrokken was. Daarom voelde ze zelf een sterke behoefte dat ze samen een goed eindgesprek zouden hebben zodat Anne toch een beter gevoel aan het traject kan overhouden.

Het gesprek met haar leidinggevende Jan

Jan had aangegeven een ontspannen gesprek met Anne te willen voeren en had daarom een boswandeling georganiseerd. Dan zou het gesprek vast meer relaxed zijn en hij had, na een vooroverleg met het hoofd P&O, het idee dat een fijne boswandeling de sfeer zeker ten goede zou komen. Zo kuierden Anne en Jan over een prachtig door eeuwenoude beuken omzoomd zandpad, terwijl de oude kronen bij iedere windvlaag fantastische herfsttinten door de lucht lieten dwarrelen. “Weet je Anne, jij hebt de afgelopen 15 jaar super bij onze organisatie gewerkt, maar er is veel veranderd en er komen nog veel nieuwe dingen op ons af dus moet jij mee veranderen. Zeker gezien jouw re-integratie is dat een uitdaging die vooral bij jou ligt en ik begrijp dat je hiervoor op aangeven van de werkcoach inmiddels een haptonoom hebt ingeschakeld. Ik hoop dat de therapie aanslaat, want de bedrijfsarts gaat jou binnen 1 of 2 weken voor 100% hersteld melden. Dus we moeten het ook snel over jouw nieuwe functie gaan hebben. In het kader van goed werkgeverschap geef ik je alvast de tip dat je even bij je zorgverzekeraar informeert of die jouw haptonomie gaat vergoeden. Want omdat het meer om jouw problemen gaat en omdat je straks hersteld gemeld bent, zijn die kosten niet voor rekening van de werkgever.”

Dikke onvoldoende

Einde samenvatting gesprekken en dan begon hier vroeger de examencasus voor de studenten. Terwijl ik zo zit te schrijven flitsen er allerlei vragen door m’n hoofd. Ik vond het altijd heerlijk om aanstormend talent met het team te toetsen op kennis en vaardigheden. En dan niet met ‘tops en tips’ maar gewoon met punten: 0 of weinig punten is extra oefenen en een keer terugkomen en met 10 punten kan de vlag uit! En wat is de score van deze grote, echt bestaande werkgever? Voor de lezers, het is geen bedachte casus over een bikkelharde beursgenoteerde organisatie, Anne is echt werkneemster bij deze grote typisch Nederlandse werkgever. Alle gesprekken hebben ongeveer zo plaatsgevonden en ook die zijn op zichzelf niets speciaals. Op deze manier staan werkgevers hun re-integrerende werknemers in Nederland dagelijks te woord. En om de vraag hierboven over de score van deze werkgever te beantwoorden: die is in vele opzichten absoluut onvoldoende en ik zal uitleggen waarom.

Het hoofd P&O voert een gesprek waarbij nogal voorbij wordt gegaan aan de rechten die Anne heeft: terugkeer in haar eigen werk. Wanneer dat werk er niet meer is, dan los je de situatie niet op door Anne exclusief probleemeigenaar van de situatie te maken en de oorzaken hiervoor bij haar zelf terug te leggen. Dus uiteindelijk is niet het wegvallen van de functie het probleem, maar het feit dat Anne hier in de ogen van de werkgever niet goed en negatief mee omgaat.

Dat brengt ons bij het gesprek met de externe werkcoach die als een soort van zelfbenoemd mini-arts de gekozen P&O-lijn keurig volgt en de kwestie weghaalt bij de werkgever. Met de diagnostiek “psychisch” legt de werkcoach het volle gewicht van de kwestie bij Anne en de aanvullende verwijzing dat ze een professional nodig heeft die haar als probleemeigenaar kan bijstaan, laat over de oorzaak van alles geen twijfel.

Ik begrijp dat de werkcoach als externe dienstverlener vanuit een stukje eigenbelang ook aan toekomstige opdrachten moet denken, maar er zijn grenzen. Dat ze hier stevig overheen is gegaan, heeft ze zich later waarschijnlijk zelf ook gerealiseerd. Vandaar het mailtje met de uitnodiging voor een gesprek om het dossier samen ‘goed af te sluiten’. Een goede register casemanager (of de jurist arbeidsrecht die Anne gaat bijstaan) zou er wat mij betreft voor zorgen dat deze werkcoach straks zelf wat psychische ondersteuning nodig heeft en daarnaast een heel leuk omscholingstraject kan gaan volgen.

De boswandeling

Het goede gesprek met de leidinggevende, arme Jan, zo goed bedoeld en zo waanzinnig mis gepeerd! Anne mag Jan oprecht graag dus ze gaat hem waarschuwen wat er allemaal op hem af gaat komen en dat hij de casus per direct bij het hoofd P&O moet terugleggen met de opmerking: “ik heb gedaan wat je vroeg, maar jouw strategie voelt echt niet goed…..”

Ik twijfel er geen seconde aan dat het werkelijk zo is gegaan; Jan heeft z’n instructies gehad en deze in het gesprek met Anne verwoord. Of hij er zich van bewust is dat hij daardoor met twee voeten tot aan z’n nek in een mijnenveld is gestapt en zich op verboden terrein heeft begeven, is maar zeer de vraag. Ik weet zeker dat er lezers zijn die zich nu ook afvragen wat Jan verkeerd heeft gedaan. Hij is toch immers de leidinggevende en bij het takenpakket van een leidinggevende horen dit soort gesprekken toch ook?

Niets is minder waar, want in het gesprek dat Jan met Anne voert zitten de volgende elementen:

  • De werkgever ‘volgt de lijn’ van een niet-arts waar het de diagnostiek en de doorverwijzing betreft.
  • De werkgever is wel degelijk verplicht de kosten voor re-integratie te betalen, dus in dit geval ook voor de haptonomie.
  • Daarnaast heeft Jan als leidinggevende geen enkele zeggenschap waar het de therapie van Anne betreft. Het medisch dossier is een ‘no-go’ voor de werkgever en dus ook voor Jan.
  • Verder gaat Jan er gemakshalve vanuit dat de bedrijfsarts Anne geschikt gaat vinden voor passend werk, ook al is het passend werk nu nog niet bekend. Het is maar zeer de vraag dat de bedrijfsarts dit heeft gezegd, juist omdat nu nog niet bekend is wat de nieuwe functie gaat inhouden (van Anne zelf weet ik dat de bedrijfsarts het altijd over terugkeer in haar huidige functie heeft gehad).

Mijn voorstel voor Anne

Niet leuk voor Anne, maar haar werkgever wil van haar (loonkosten) af. Door Corona is er geen werk meer en zij heeft een mooie functie waaraan behoorlijke salariskosten verbonden zijn. In de loop van dit jaar zijn er al vier collega’s van de afdeling vertrokken en het snijden in dit soort salarissen levert goede besparingen op. Natuurlijk begrijp ik dat het allemaal heftig voor haar is en het meest lastige tijdens het gesprek was dat zij iedere keer ‘in de emotie’ schoot. Juist vanwege de vertroebeling door alle emoties adviseerde ik haar om de hele kwestie met het kompas op haar toekomst te ‘ontzenuwen’. De toekomstige stippen aan de horizon vanuit een nieuw en positief perspectief zo rationeel mogelijk te benaderen, om zo tot het beste vertrekpunt te komen van waaruit de koers kan worden bepaald.

Anne is de architect van haar eigen toekomst

“Super spijtig maar jouw baan is eigenlijk al weg, Anne. Maar even iets heel anders; wat had je nou altijd al willen worden als je later groot was? Waar ga je straks weer blij van worden als je deze bak ellende achter je laat? Klopt, er gaat een pijnlijk afscheid plaatsvinden maar daar heb je professionals voor; jij zegt wat je wilt en zij gaan dat voor je oppakken. Lijkt je het een goed idee wanneer jij je vast met dingen gaat bezig houden waar je in de toekomst weer blij van gaat worden? Dat je naast je gezin, je man, de kids en de dagelijkse beslommeringen actief met je eigen toekomst aan de slag gaat? Zullen we afspreken dat jij de keuzes maakt waarmee en waardoor jij je toekomst bepaalt, in plaats van iedere dag verder opgeslokt te worden in het moeras van deze toestanden waar uiteindelijk niemand blij van wordt?”

Verhelderend

Anne vond het zeker niet allemaal even leuk wat ik haar vertelde, maar uiteindelijk vond ze het wel verhelderend. Jammer dat de werkgever deze kansen gemist heeft en voor de afslag ‘aapje op de schouder van Anne’ gekozen heeft. Maar ook de externe dienstverleners hadden zeker meer doortastend kunnen zijn dan dat ze met de gekozen ‘aanleunroute’ waren. De bedrijfsarts had voor openheid kunnen pleiten. Er had veel eerder voor ‘Kompasgesprekken’ gekozen moeten worden. Transparant richting werknemer zijn en accepteren dat daar een prijs voor betaald gaat worden en dat daar een andere begeleiding bij past. Het heeft echt geen zin om je als werkgever in te laten met het medisch dossier om zo het probleem richting de werknemer te schuiven. Een utopie en niet professioneel.

Ik heb het voorbeeld van Anne gebruikt als een indicator voor de werknemersbegeleiding van de toekomst; ongeacht of dat over arbeid, verzuim, re-integratie of zingeving gaat. Ook deze casus laat eens te meer zien dat de werknemer niet gebaat is bij de versnippering van de deelbelangen, die werken juist nadelig. In mijn volgende blog ga ik hier wat op dieper in.

Voor nu bedankt voor je tijd en energie, fijne dag/avond en tot een volgende keer,

Herwin Schrijver

 

 

Blog: Wandelen in het bos